Vefat Eden Kişinin Emekli Maaşı Eşine Nasıl Bağlanır?

Vefat eden kişinin emekli maaşı eşine bağlanabilir ama bu işlem otomatik olarak yapılmaz. Sağ kalan eşin SGK’ya başvuru yapması gerekir. Maaş alabilmek için ölüm tarihinde resmi nikâh bulunmalı ve dul eş yeniden evlenmemiş olmalıdır. Kadın ya da erkek fark etmeksizin sağ kalan eş bu haktan yararlanabilir. Bağlanacak oran hak sahiplerine göre değişir. Genellikle bu oran çocuk olup olmamasına bağlı olarak  %50 ya da %75 oranında maaş bağlanabilir. Belgeler eksiksizse süreç birkaç hafta içinde tamamlanabilir, ancak eksik belge, Bağ-Kur borcu veya hizmet incelemesi varsa maaşın bağlanması 1-2 ayı bulabilir.

Bu yazımızda vefat eden kişinin emekli maaşının eşine bağlanma sürecini, başvuru şartlarını, gerekli belgeleri ve sürecin nasıl ilerlediğini detaylı olarak ele alacağız.

Vefat Eden Kişinin Emekli Maaşının Eşine Bağlanma Süreci

Vefat eden kişinin emekli maaşının eşine bağlanma sürecinde, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda ilk olarak hak sahiplerinin belirlenmesi gerekir. Ardından gerekli belgeler ilgili kuruma sunulur ve başvuru yapılabilir. Bu süreçte izlenmesi gereken yollar ise aşağıdaki gibidir:

Hak Sahiplerinin Belirlenmesi

Vefat eden kişinin emekli maaşının eşine bağlanma sürecinde ilk olarak hak sahiplerinin belirlenmesi gerekir. Bu süreç, maaşın kime ve bu kişilere ne kadar verileceğinin belirlenmesi açısından oldukça kritiktir. Ancak bu maaşın bağlanabilmesi için öncelikle kişinin yasal olarak “hak sahibi” olması gerekir. Bu durumda evliliği ölümle sona eren ve yeniden evlenmeyen eşin yanı sıra vefat eden kişinin çocukları, vefat eden kişi tarafından bakılan veya kendi gelirleri olmayan annesi ya da babası da bu haktan yararlanabilir. Ancak her bir bireyin aldığı pay oranı değişiklik gösterir.

Örneğin yalnızca eş varsa pay oranı %75; eş ve çocuklar varsa pay oranı eş için %50, çocuklar için %50 şeklinde paylaştırılır. Birden fazla çocuk var ise kalan %50’lik pay, çocuklar arasında eşit oranda paylaştırılır. Örneğin eşi vefat eden bir bireye %50, kalan iki çocuğa ise %25’er pay oranları ile dağıtım yapılır.  

Ölüm aylığının ne olduğunu ve nasıl alındığını merak ediyorsanız Ölüm Aylığı Nedir? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Başvuru Şartları ve Gerekli Belgeler

Vefat eden kişinin emekli maaşının eşine bağlanması için belirli belgelerin ilgili kuruma iletilmesi ve bazı şartların yerine getirilmesi gerekir. Başvuru için şartlar şu şekilde sıralanabilir;

• Resmi Nikat Şartı: Vefat eden kişinin emekli maaşından yararlanmak isteyen eşin, ölen kişinin resmi nikahlı eşi olması gerekir.
• Tekrar Evlenmemiş Olma Şartı: Dul olan eşin ölüm maaşı alabilmesi için yeniden evlenmemiş olması gerekir. Boşanma ya da ölümle sona eren evlilik sonrasında yeniden evlenmiş olmak, maaşın bağlanmasına engeldir. 
• Ölen Eşin SGK Kapsamında Emekli Olması Şartı: Vefat eden bireyin SSK, Bağ-KUR ya da Emekliği Sandığı kapsamında emekli maaşı alması gerekir. Ayrıca vefat eden birey, ölmeden önce SGK primlerini doldurarak emekliliğe hak kazanmışsa, bu durumda da eşine maaş bağlanabilir. 
• SGK’ya Başvuru Şartı: Vefat eden kişinin emekli maaşından yararlanmak isteyen eş, bu maaşı alabilmek için SGK’ya gerekli belgeler ile birlikte başvuru yapmalıdır.

Vefat eden kişinin emekli maaşının eşine bağlanması için gereken belgeler ise şu şekilde sıralanabilir;

• Bireylere aylık bağlanması için bankayı da belirten vefat nedeniyle emeklilik dilekçesi,
• Noterden alınan veraset ilamı ya da mirasçılık belgesi,
• Vukuatlı nüfus kayıt örneği,
• Ölüm tutanağı,
• SGK’dan alınan 2 adet kimlik araştırma belgesi,
• Hak sahiplerine ait olan kimliklerin fotokopileri,
• Sağlık yardımı talep ve taahhüt formu ( şartları karşılayan her bir birey için ayrı ayrı alınır),
• Öğrenim gören çocukların olması halinde öğrenci belgesi,
• Maaşın yatırılması için banka hesap bilgileri.

Başvuru Yapılacak Kurumun Belirlenmesi ve Başvuru Yapılması

Dul kalan eşin Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurması ve vefat eden eşten emekli maaşı alma talebinde bulunması gerekir. Başvuru sırasında ilgili kurum, dul kalan eşten yukarıda belirtilen belgeleri talep eder. Bu durumda kişi, bu belgeleri eksiksiz bir şekilde ilgili kuruma iletmelidir. Vefat eden kişi SGK kapsamında emekli olmuşsa, SGK il ya da ilçe müdürlüklerine başvuru yapılmalıdır.

Başvuru aşamasında ise Emekli Sandığı kapsamında olanlar, e-Devler üzerinden talep oluşturabilir. Ayrıca SGK il müdürlükleri aracılığıyla da fiziki olarak başvuru yapmak mümkündür.

Vefat durumlarında hayat sigortasının etkisini öğrenmek için Hayat Sigortalı Kredi Nedir? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Maaşın Bağlanması

Başvuru talebinin ilgili kuruma iletilmesinin ardından SGK, belgeleri inceleyerek koşulların uygun olup olmadığını kontrol eder. Koşulların uygun bulunması halinde ise vefat eden kişinin emekli maaşı, eşine bağlanabilir. Ancak bu süreçte eşin ve çocukların alacağı paylara dikkat edilmesi gerekir. Eğer hem eş hem de çocuklar maaş üzerinde hak sahibi ise, aylığın %50’si eşe, kalan %50’si ise çocuklar arasında eşit olarak pay edilir.

Bu süreçte merak edilen konulardan biri ise vefat eden kişinin kredi borcudur. Vefat eden kişinin kredi borcu, emekli maaşının eşine bağlanması sürecinde doğrudan bir etkiye sahip değildir. Yani, SGK, bu maaşı bağlarken ölen kişinin banka borçlarına ya da kredi geçmişine bakmadan hak sahiplerine maaş yatırır. Bu maaş, bir nevi sosyal güvenlik hakkı olduğundan ölen kişinin banka borçları dikkate alınmaz ve hacze konu edilemez.

Erkekler Vefat Eden Karısının Maaşını Alabilir mi?

Evet, erkekler vefat eden karısının emekli maaşını alabilir. SGK uygulamasında dul aylığı yalnızca kadınlara tanınan bir hak değildir. Resmi nikâhlı eş hayatta kaldığı sürece kadın ya da erkek ayrımı yapılmaz. Bu nedenle erkek eşin aylık alabilmesi için öncelikle eşinin vefat tarihinde aralarında yasal evlilik bağı bulunması gerekir. 

Erkek eşin çalışıyor olması, kendi emekli maaşını alması veya sosyal güvencesinin bulunması bu hakkı tamamen ortadan kaldırmaz, sadece bağlanacak aylığın oranını etkileyebilir. Genel uygulamada dul eşe, vefat eden sigortalının aylığının %50’si bağlanır. Ancak aylık bağlanacak çocuk yoksa, erkek eş çalışmıyorsa ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya emekli aylığı almıyorsa bu oran %75’e çıkabilir. Yani erkek eş, şartları sağladığında vefat eden eşinin maaşını alabilir. Burada belirleyici olan cinsiyet değil, resmi evlilik bağı ve diğer hak sahiplerinin durumudur.

Ölen Eşin Emekli Maaşının Yüzde Kaçı Bağlanır?

Ölen eşin emekli maaşının yüzde kaçının bağlanacağı, kaç tane hak sahibi olduğuna göre değişiklik göstermektedir. En yaygın uygulamada dul eşe, vefat eden sigortalının aylığının %50’si bağlanır. Eğer ölüm aylığı alacak çocuk yoksa, sağ kalan eş çalışmıyorsa ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya emekli aylığı almıyorsa bu oran %75 olarak uygulanabilir. 

Çocukların da hak sahibi olduğu durumlarda ise eşin payı genellikle %50’dir. Ayrıca çocuklara belirli şartlar altında yetim aylığı da bağlanabilir. Örneğin eş ve bir çocuk varsa eşe %50, çocuğa %25 oranında aylık bağlanabilir. Eş ve iki çocuk varsa eşe %50, çocukların her birine %25 oranında pay ayrılabilir.

Ölen Kişinin Emekli Maaşı Eşine Kaç Günde Bağlanır?

Ölen kişinin emekli maaşının eşine bağlanması için herkes için geçerli sabit bir süre yoktur. Başvuru yapıldıktan sonra SGK dosyayı incelemeye alır. Vefat eden kişinin sigortalılık durumu, prim gün sayısı, eşin hak sahipliği ve varsa çocukların aylık alma hakkı kontrol edilir. Belgeler eksiksizse ve dosyada ek inceleme gerektiren bir durum yoksa dul aylığı genellikle birkaç hafta içinde bağlanabilir. Uygulamada bu süre çoğu zaman 1-2 ayı bulabilir. 

Ancak eksik belge, Bağ-Kur prim borcu, hizmet birleştirme işlemi, birden fazla hak sahibi veya kurum yoğunluğu varsa süreç uzayabilir. Aylık bağlandıktan sonra hak edilen tutar başvuru tarihine göre hesaplanır ve birikmiş ödeme varsa ilk maaşla birlikte toplu olarak ödenir.

Eş Dışında Çocuklar veya Anne-Baba da Maaş Alabilir mi?

Evet, vefat eden kişinin eşi dışında çocukları ve bazı şartlarda anne-babası da ölüm aylığı alabilir. Çocuklar için bu hak, çocuğun yaşına, eğitim durumuna, çalışıp çalışmadığına ve medeni hâline göre belirlenir. Erkek çocuklar belirli yaş ve eğitim şartlarını sağladıkları sürece yetim aylığı alabilir. Kız çocukları ise evli olmadıkları ve emekli maaşı almadıkları sürece bu haktan yararlanabilir.

Malul çocuklarda ise yaş şartından çok çalışma gücü kaybı dikkate alınır. Anne ve babaya aylık bağlanabilmesi için ise daha sınırlı şartlar vardır. Anne veya baba 65 yaşın altındaysa, eş ve çocuklardan sonra maaştan artan pay kalması ve gelirlerinin belirli sınırın altında olması gerekir.

Ölüm Aylığı İle Dul Maaşı Aynı Şey midir?

Hayır, ölüm aylığı ile dul maaşı tam olarak aynı şey değildir. Ölüm aylığı, vefat eden sigortalı veya emeklinin ardından hak sahiplerine bağlanan maaşın genel adıdır. Bu hak sahipleri sağ kalan eş, çocuklar ve bazı şartlarda anne-baba olabilir. Dul maaşı ise ölüm aylığının sadece sağ kalan eşe bağlanan kısmını ifade eder. Yani eşe bağlanan maaş halk arasında dul maaşı olarak bilinirken, çocuklara bağlanan maaş yetim aylığı olarak adlandırılır. 

Örneğin vefat eden kişinin sadece eşi hak sahibiyse, bağlanan ölüm aylığı günlük dilde dul maaşı olarak ifade edilebilir. Ancak eşle birlikte çocuklar da maaş alıyorsa, bu durumda ölüm aylığı eş ve çocuklar arasında paylaştırılır. Eşin aldığı kısım dul maaşı, çocukların aldığı kısım ise yetim aylığı olur. Bu nedenle dul maaşı, ölüm aylığının bir türüdür. Ancak ölüm aylığı sadece dul maaşından ibaret değildir.

Sık Sorulan Sorular

Vefat Eden Kişinin Emekli Maaşı Eşine Otomatik Bağlanır Mı?

Hayır, vefat eden kişinin emekli maaşı eşine otomatik olarak bağlanmaz. Sağ kalan eşin ölüm aylığı için başvuru yapması gerekir. Başvuru yapıldıktan sonra SGK, vefat eden kişinin emeklilik durumunu, hak sahiplerini ve gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığını inceler. Şartlar uygunsa dul aylığı bağlanır.

Dul Eşin Maaş Alabilmesi İçin Resmi Nikâh Şart Mı?

Evet, dul eşin ölüm aylığı alabilmesi için vefat eden kişiyle resmi nikâhlı olması gerekir. İmam nikâhı, birlikte yaşama veya uzun süreli birliktelik tek başına dul aylığı hakkı doğurmaz. SGK açısından eşin hak sahibi sayılabilmesi için ölüm tarihinde geçerli bir resmi evlilik bağı bulunmalıdır.

Dul Maaşı Başvurusu e-Devlet Üzerinden Yapılabilir mi?

Evet, dul maaşı başvurusu e-Devlet üzerinden yapılabilir. Başvuru için e-Devlet’te SGK’nın ilgili ölüm aylığı veya dul/yetim aylığı başvuru hizmetleri kullanılabilir. Ancak bazı dosyalarda ek belge, hizmet incelemesi veya kurum yönlendirmesi gerekebilir. Bu durumda başvuru süreci SGK müdürlüğü üzerinden tamamlanabilir.

Vefat Eden Kişi SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı Emeklisi İse Başvuru Süreci Değişir mi?

Temel hak aynı olsa da başvuru süreci vefat eden kişinin sigortalılık statüsüne göre değişebilir. SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında olan kişiler için SGK dosyayı farklı birimlerde inceleyebilir. 

Eşin Kendi Emekli Maaşı Varsa Vefat Eden Eşinden Maaş Alabilir mi?

Evet, eşin kendi emekli maaşı olması vefat eden eşinden dul aylığı almasına tamamen engel değildir. Ancak bu durum bağlanacak aylığın oranını etkileyebilir. Genel olarak dul eşe vefat eden kişinin aylığının belirli bir oranı bağlanır. Eşin çalışması, kendi emekli maaşının bulunması veya çocukların da aylık alacak olması halinde bağlanacak pay değişebilir.

Çalışan Eş, Vefat Eden Eşinden Emekli Maaşı Alabilir mi?

Evet, çalışan eş vefat eden eşinden ölüm aylığı alabilir. Eşin sigortalı olarak çalışması, dul aylığı hakkını tamamen ortadan kaldırmaz. Ancak çalıştığı için bağlanacak oran değişebilir. Bu durumda dul eşe genellikle vefat eden kişinin aylığının %50’si bağlanır.

Çocuğu Olmayan Dul Eş Maaşın Tamamını Alabilir mi?

Hayır, çocuğu olmayan dul eş maaşın tamamını alamaz. Aylık alacak çocuk yoksa ve dul eş çalışmıyor ya da kendi emekli maaşı almıyorsa oran %75’e çıkabilir. Ancak bu durumda bile vefat eden eşin maaşının tamamı değil, belirli bir oranı bağlanır.

Vefat Eden Kişinin Kız Çocuğu Varsa Eşin Alacağı Maaş Oranı Düşer mi?

Evet, kız çocuğu da ölüm aylığı alma şartlarını taşıyorsa eşin alacağı oran düşer. Örneğin çocuk yoksa eşe %75 oranında aylık bağlanırken, çocuk bulunduğunda eşin oranı genellikle %50’ye düşer. Ayrıca kız çocuğuna şartları sağlaması halinde yetim aylığı bağlanır.

Dul Eş Yeniden Evlenirse Ölüm Aylığı Kesilir mi?

Evet, dul eş yeniden evlenirse vefat eden eşinden aldığı ölüm aylığı kesilir. Çünkü dul aylığı, sağ kalan eşin yeniden evlenmemiş olması şartına bağlıdır. Yeni evlilik sona ererse, şartlar yeniden değerlendirilerek tekrar aylık bağlanması mümkün olabilir.

Ölen Kişi Emekli Olmadan Vefat Ettiyse Eşi Maaş Alabilir mi?

Evet, ölen kişi emekli olmadan vefat etmiş olsa bile eşi ölüm aylığı alabilir. Bunun için vefat eden kişinin belirli sigortalılık ve prim şartlarını sağlamış olması gerekir. Şartlar yeterliyse, kişi henüz emekli maaşı almaya başlamamış olsa bile eşine ve diğer hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilir.

Vefat Eden Kişinin SGK Borcu Varsa Eşine Maaş Bağlanır mı?

Vefat eden kişinin SGK borcu varsa süreç sigortalılık türüne göre değişir. Özellikle Bağ-Kur kapsamında prim borcu bulunuyorsa, ölüm aylığı bağlanmadan önce bu borcun ödenmesi gerekebilir. Borç ödendikten ve diğer şartlar sağlandıktan sonra eşe ölüm aylığı bağlanabilir.

Kaynak

• Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği