Çocuklar İçin En İyi Yatırım Aracı Hangisi? Tüm Seçenekler

Çocuklar için yatırım konusu, ailelerin uzun vadeli planlama yaparken en fazla önem verdiği başlıklardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bu yazımızda çocuklar için nasıl birikim yapıldığını, en iyi yatırım aracının hangisi olduğunu, yatırıma kaç yaşından itibaren başlanması gerektiğini ele alacağız. Ayrıca çocuklar için risksiz bir yatırımın olup olmadığına, yatırım yaparken nelere dikkat edilmesi gerektiğine ve 18 yaşına gelince bu yatırıma ne olduğuna değineceğiz. 

Çocuklar İçin Nasıl Yatırım Yapılabilir?

Çocuklar dünyaya geldikleri andan itibaren aileler, onların geleceğini güvence altına almak amacıyla çeşitli yatırımlar yapmak ister. Bu süreçte, yapılan yatırımın güvenli olması ve uzun vadede değerini koruyabilmesi büyük önem taşır.

Çocuklar için yapılan en yaygın yatırım yöntemleri arasında; çocuk adına vadeli mevduat ve birikim hesapları, 18 yaş altı bireysel emeklilik sistemi (BES), altın ve döviz bazlı birikimler, yatırım fonları (hisse senedi, karma ve değişken fonlar) ile eğitim ve sigorta temelli birikim ürünleri yer almaktadır. Aşağıda her yöntem detaylı bir şekilde ele alınmaktadır:

Çocuk Adına Açılan Vadeli Mevduat ve Birikim Hesapları

Çocukların geleceğine katkı sağlamak amacıyla tercih edilen vadeli mevduat ve birikim hesapları, ebeveynler veya yasal vasiler tarafından çocuk adına açılabilen bankacılık ürünleridir. Bu hesaplarda da tıpkı klasik vadeli mevduat hesabında olduğu gibi yatırılan tutar, belirlenen vade ve faiz oranı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Her ne kadar vadeli mevduat ve birikim hesapları düşük riskli ve düzenli para yatırmaya elverişli bir yapıda olsa da faiz getirilerinin uzun vadede enflasyonun gerisinde kalma ihtimali bulunmaktadır. Dolayısıyla bu durum reel getiri potansiyelinin sınırlanmasına yol açabilmektedir. 

Çocuklar İçin Bireysel Emeklilik Sistemi (18 Yaş Altı BES)

Çocuklar için Bireysel Emeklilik Sistemi, ailelerin ya da yasal vasilerin, 18 yaş altı çocuklar için uzun vadeli yatırım yapabilmesine imkan tanıyan özel bir tasarruf sistemidir. Bu sistemin diğer birikim hesaplarından farkı ise ödenen katkı paylarının devlet katkısı ile desteklenmesidir. Ancak BES süresi dolmadan sistemden çıkılması durumunda devlet katkısına ilişkin hak kaybı yaşanmaktadır.

Öte yandan uzun vadeli bir yapı sunması sayesinde düzenli birikim alışkanlığı kazandıran bu sistemde birikimlerin değeri fonların performansına bağlıdır. Fonlar yükseldiğinde elde edilen getiri artarken, fonların düşmesi halinde birikim tutarı da azalabilir. 

Çocuklar için Bireysel Emeklilik Sistemi’nin ne olduğu, nasıl yapıldığı ve kapsamı ile ilgili tüm detayları Çocuklar İçin BES Mantıklı mı? Kaç Yıl? Nasıl Yapılır? başlıklı yazımızdan öğrenebilirsiniz.

Çocuklar İçin Altın ve Döviz Bazlı Birikimler

Çocuklar için altın ve döviz bazlı birikimler, genellikle enflasyona ve kur değişimlerine karşı birikimin değerini koruma amacıyla en sık tercih edilen yöntemler arasında yer almaktadır. Altın ve döviz yatırımları; fiziki altın (gram altın, çeyrek altın, tam altın gibi), altın ve döviz hesapları ya da dijital kanallar aracılığıyla yapılabilmektedir.

Ancak altın ve döviz fiyatlarında piyasa koşullarına bağlı olarak dalgalanmalar yaşanabileceği, düzenli bir getiri sağlama garantisi olmadığı ve alım-satım sırasında makas farklarının oluşabileceği unutulmamalıdır.

Yatırım Fonları (Hisse Senedi, Karma ve Değişken Fonlar)

Çocuklar için yatırım fonları, ebeveynlerin çocukları adına birikim oluşturmak amacıyla tercih edebildiği ve farklı varlık gruplarına yatırım yapan fonlardan oluşmaktadır. Ancak bu fonlar bazı yatırım yöntemlerinde olduğu gibi doğrudan çocuk adına açılmaz; fon, genellikle ebeveynin kendi yatırım hesabı üzerinden alınır ve çocuk için ayrılmış bir birikim olarak takip edilir. Çocuklar için en çok tercih edilen yatırım fonları şöyle sıralanabilir: 

• Hisse Senedi Fonları: Bu fonda portföyün büyük bölümünü hisse senetleri oluşturduğu için uzun vadede daha yüksek getiri ihtimali bulunur. Ancak piyasalardaki dalgalanmalara daha açıktır ve kısa vadede değer kayıpları yaşanabilir.
• Karma Fonlar: Hisse senedi, borçlanma araçları ve diğer yatırım ürünlerini birlikte içermektedir. Bu sayede riskin tek bir varlık türünde yoğunlaşması önlenir.
• Değişken Fonlar: Portföy dağılımının piyasa koşullarına göre değiştirilebildiği esnek bir fondur. Ancak bu esnekliğin çeşitli dönemlerde farklı getiri ve risk profillerini doğurabileceği unutulmamalıdır.

Genel olarak yatırım fonları, birikimlerin farklı alanlara dağılmasına olanak sağlasa da getiri garantisi sunmazlar; değerleri zaman içinde artabileceği gibi azalabilir.

Eğitim ve Sigorta Temelli Birikim Ürünleri

Eğitim ve sigorta temelli birikim ürünleri, çocuğun gelecekteki eğitim masrafları veya belirli yaşam giderleri için düzenli birikim yapılmasını hedefleyen uzun vadeli bir sistemdir. Bu ürünlerde genellikle aylık veya yıllık prim ödemeleri yapılmakta ve birikimler belirlenen süre boyunca sistem içinde değerlendirilmektedir.

Eğitim ve sigorta temelli birikim ürünlerini diğer yatırım yöntemlerinden ayıran en temel özellik birikime ek olarak sigorta teminatı sunulmasıdır. Bu kapsamda; ebeveynin vefatı veya belirli risklerin yaşanması durumunda planın devam etmesi ya da çocuğa belirli bir tutarın ödenmesi gibi güvenceler sağlanmaktadır. 

Ancak eğitim ve sigorta temelli ürünlerde kurallar daha katıdır. Ödeme tutarları ve süreleri sözleşme ile belirlendiği için sonradan değiştirmek mümkün olmayabilir. Ayrıca sözleşmenin vadesinden önce sonlandırılması halinde, yapılan ödemelerin tamamının geri alınamaması ve birikimde kayıplar yaşanması da söz konusu olabilmektedir.

Çocuklar İçin En İyi Yatırım Aracı Hangisi?

Çocuklar için en iyi yatırım aracının hangisi olduğu vadeye, risk algısına, birikimin amacına, esneklik ihtiyacına ve maliyet yapısına göre değişiklik göstermektedir. Bazı yatırım araçları daha düşük risk ve öngörülebilirlik sunarken, bazıları daha yüksek getiri potansiyeli ile birlikte dalgalanma riskini de beraberinde getirmektedir. 

Örneğin vadeli mevduat ve birikim hesapları güvenli bir yapı sağlarken, etkileri uzun vadede enflasyon karşısında sınırlı kalabilmektedir. Benzer şekilde yatırım fonları ve BES gibi araçlar uzun vadede daha yüksek getiri ihtimali sunabilir ancak piyasa koşullarına bağlı olarak değer de kaybedebilir. Altın ve döviz bazlı birikimler ise genellikle değer koruma amacıyla tercih edilse de düzenli bir getiri sağlamaz.

Öte yandan eğitim ve sigorta temelli birikim ürünleri belirli bir hedefe yönelik planlı bir yapı sunarken, maliyet ve esneklik açısından diğer alternatiflerden ayrılmaktadır. Bu nedenle tek bir yatırım aracını en iyi olarak nitelendirmek doğru değildir. Mevcut amaç doğrultusunda, her bir yatırım aracının avantaj ve dezavantajlarını birlikte değerlendirerek tercihte bulunmak daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Çocuklar İçin Yatırıma Kaç Yaşında Başlanmalı?

Çocuklar için yatırıma kaç yaşında başlanması gerektiği tamamen kişisel tercihlere bağlıdır. Ancak yatırıma başlanması ile birikimin büyümesi doğru orantılı olduğu için çocuk dünyaya gelir gelmez birikime başlanması en mantıklı seçenektir.

Örneğin çocuğun doğumuyla birlikte birikime başlandığı senaryoda, küçük tutarlı yatırımlar yapılsa dahi zaman içinde elle tutulur bir kazanç sağlanabilir. Kazancın ne kadar olduğu, yatırılan tutara ve tercih edilen yatırım aracına göre değişiklik gösterse de  daha geç yaşlarda başlanan birikimlerden de iyi bir kazanç elde etmek mümkündür. 

Çocuklar İçin Risksiz Yatırım Var mı?

Hayır, hem çocuklar hem de yetişkinler için hiç riskin bulunmadığı bir yatırımdan bahsetmek mümkün değildir. Finansal piyasalarda yer alan her yatırım aracının kendine özgü riskleri bulunmaktadır. Dolayısıyla bir yatırımı risksiz yatırım yerine düşük riskli yatırım olarak adlandırmak daha doğrudur. Ancak bazı yatırım araçları daha düşük riskli olarak kabul edilse  dahi enflasyon, faiz oranları veya piyasa koşullarına bağlı olarak değer kaybı yaşanabilmektedir. 

Örnek vermek gerekirse vadeli mevduat ve birikim hesaplarında faiz oranları önceden belli olduğu için daha öngörülebilir ve güvenli bir yapıdadır. Ancak bu hesaplarda getiriler uzun vadede enflasyonun gerisinde kalabilmektedir. Yani, finansal piyasalarda en güvenli sayılan araçlarda bile mutlaka belirli risklerin bulunduğu unutulmamalıdır. 

Çocuklar İçin Düşük Riskli Yatırım Araçları

Çocuğun Eğitim Masrafları İçin Hangi Yatırım Daha Uygun?

Çocuğun eğitim masrafları için hangi yatırımın daha uygun olduğu, paranın ne zaman kullanılacağına ve birikimin ne kadar süre değerlendirileceğine bağlıdır. Eğitim giderleri genellikle belirli bir tarihte ortaya çıktığı için bu amaçla yapılan birikimlerde, paranın ihtiyaç duyulduğu anda hazır olması gerekir. Bu nedenle kısa ve orta vadeli eğitim masrafları için daha öngörülebilir  yatırım araçlarının tercih edilmesi daha uygundur.

Bu kapsamda vadeli mevduat ve birikim hesapları ile eğitim ve sigorta temelli birikim ürünleri daha planlı bir yapı sunmaktadır. Örneğin üniversite eğitimi için yapılan birikimlerde zaman faktörü sayesinde yatırım fonları veya BES gibi araçlar değerlendirilebilir. Ancak bu tür araçlarda birikimin değeri piyasa koşullarına bağlı olarak artabileceği gibi azalabilir. Nitekim çocukların eğitim masrafları için yatırım yapılırken, yüksek getiri beklentisinden ziyade paranın doğru zamanda kullanılabilir olması ve birikimin korunması hedeflenmelidir.

12–17 yaş arasındaki gençler için ilk imza hesabının ne olduğunu, nasıl açıldığını ve hangi bankalarda olduğunu merak ediyorsanız İlk İmza Hesabı Nedir? Nasıl Açılır? Hangi Bankalarda Var? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Çocuklar İçin Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?

Çocuklar için yatırım yaparken dikkat edilmesi gereken noktalar, birikimin amacı ve süresi doğrultusunda belirlenmelidir. Bu süreçte aşağıdaki temel hususlar öne çıkar:

• Amacın Belirlenmesi: Yatırım yapmaya başlamadan önce yatırımın hangi amaçla (eğitim giderleri, üniversite eğitimi, genel tasarruf vb.) yapılacağı belirlenmelidir. 
• Vade Süresinin Göz Önünde Bulundurulması: Yatırımın kısa ya da uzun vadede yapılacağına karar verilmelidir. Buna göre; kısa vadede daha istikrarlı, uzun vadede ise dalgalanma riski olan araçlar değerlendirilebilir.
• Risk Düzeyinin Belirlenmesi: Her yatırım aracının belirli bir risk içerdiği unutulmamalıdır. Birikimin değerinin kısa sürede düşmesi aile bütçesini zorlayacaksa, daha düşük riskli araçlar tercih edilmelidir.
• Düzenli Birikim Yapılması: Yatırım, tutardan çok süreklilik gerektiren bir süreçtir. Bu yüzden düzenli aralıklarla birikime katkı sağlanmalıdır.
• Likidite İhtiyacının Dikkate Alınması: Paraya ihtiyaç duyulduğunda birikimin ne kadar kolay nakite çevrilebileceği dikkate alınmalıdır.
• Maliyetlerin İncelenmesi: Fon giderleri, sigorta primleri veya erken çıkış kesintileri gibi maliyetler uzun vadede birikimi etkileyebileceği için önceden bu kalemler değerlendirilmelidir. 

Çocuk Adına Yatırım Yapmanın Avantajları Var mı?

Çocuk adına yatırım yapmanın avantajları şöyle sıralanabilir: 

• Uzun vadede yüksek getiri sağlar: Bileşik getiri etkisi daha güçlü olur.
• Gelecek için güvence oluşturur: Eğitim ve benzeri büyük harcamalar için birikim sağlar.
• Riskleri azaltır: Uzun vade, piyasa dalgalanmalarının etkisini dengeler.
• Düzenli tasarruf alışkanlığı kazandırır: Aile bütçesinde planlı birikimi teşvik eder.
• Devlet ve vergi avantajları sunar: BES ve çeyiz hesabı gibi ürünlerle ek katkı sağlanabilir.
• Finansal bilinç kazandırır: Çocuğun para ve yatırım farkındalığı gelişir.

Çocuk Adına Yatırım Yapmanın Dezavantajları Var mı?

Çocuk adına yatırım yapmanın dezavantajları şu şekilde sıralanabilir:

• Tasarruf yetkisinin sınırlı olması: Çocuk adına açılan hesaplarda ebeveynin işlem yetkisi kısıtlıdır ve bazı işlemler için yasal temsilci onayı gerekir.
• Reşit olunca kontrolün tamamen çocuğa geçmesi: Çocuk 18 yaşına geldiğinde birikimin kullanım amacı değişebilir.
• Piyasa riski bulunması: Uzun vadeli yatırımlar, piyasa dalgalanmaları nedeniyle değer kaybedebilir.
• Erken çıkışta hak kaybı yaşanabilmesi: Bazı yatırım ürünlerinde erken çekim durumunda kesinti veya devlet katkısı kaybı olabilir.
• Maliyetlerin görece yüksek olması: Eğitim ve sigorta temelli yatırım ürünlerinde masraf ve kesintiler daha yüksektir. 

Çocuk 18 Yaşına Gelince Yatırım Ne Olur?

Türkiye’deki mevcut uygulamalara göre çocuk 18 yaşına geldiğinde, çocuk adına yapılmış yatırımlarda tasarruf ve kullanım yetkisi tamamen çocuğa geçmektedir. Çocuk 18 yaşına geldikten sonra ebeveyn veya yasal vasinin bu hesaplar üzerindeki yetkisi sona ermektedir. Bu tarihten itibaren yatırım hesapları, birikim hesapları, BES sözleşmeleri ve diğer finansal ürünler üzerinde karar alma hakkı çocuğa aittir. 

Ancak bu durumda ilgili birikimin hangi amaçla kullanılacağı da tamamen çocuğun tercihine bağlı hale gelmektedir. Yani çocuk, bu yatırımı eğitim amacıyla kullanabildiği gibi nakde çevirebilir, farklı bir yatırım aracına yönlendirebilir ya da mevcut yatırımı sürdürmeye devam edebilir. 

Çocuklar İçin Yatırım Ne Kadar Sürede Kazandırır?

Çocuklar için yapılan yatırımların ne kadar sürede kazandıracağı, tercih edilen yatırım türüne, yatırımın vadesine, piyasa koşullarına ve birikimin düzenli olup olmamasına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bazı yatırımlardan kısa sürede kazanç elde etmek mümkünken bazı yatırımlar uzun vadede getiri sağlamaktadır. Ancak çocuklara yönelik yatırım araçlarını ele aldığımızda genel olarak uzun vadeli seçeneklerin ağırlıklı olduğunu söyleyebiliriz. 

Vade süresinin yanı sıra yatırımlardan elde edilecek kazancı etkileyen en önemli unsurlardan biri düzenli birikim yapılmasıdır. Yatırım uzun vadeli olsa bile düzenli birikim girişi yapılmadığında kazanç potansiyeli azalır. Ayrıca piyasalardaki dalgalanmalar nedeniyle bazı dönemlerde değer artışı görülürken, bazı dönemlerde düşüşler de yaşanabilir.