Engelli Emeklilik Şartları Nelerdir?

Yayınlanma Tarihi: 28 Mart 2024

Engelli bireylerde emeklilik, şartları, bireylerin yaşam standartlarını koruyup iyileştirmeyi hedefleyerek, onlara özgür ve bağımsız bir yaşam sürdürme olanağı tanır. Engelli emekliliği, sosyal güvenlik sistemimizin önemli bir parçasını oluşturur ve belirli kriterler çerçevesinde engelli bireylerin erken yaşta emekli olmalarını mümkün kılar. Bu kriterler arasında engellilik derecesi, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı gibi faktörler yer alır. 

Engellilik Oranına Göre Emeklilik

Engellilik oranı, engelli bireylerin emeklilik haklarına erişiminde kritik bir rol oynar. Bu oran, bireyin günlük yaşam aktivitelerini ne derece bağımsız bir şekilde yerine getirebildiğini ve ne derece çalışma kapasitesine sahip olduğunu gösterir.

Aşağıda engel oranına göre emeklilik şartlarının 2008 öncesi ve sonrası yapılan yasal düzenlemelere göre listelenmiş halini bulabilirsiniz:

2008 ve Öncesi için Engelli Emeklilik Şartları

İşe Başlama Tarihi Engellilik Oranı (%80 üzeri)Engellilik Oranı (%60-79)Engellilik Oranı (%40-59)
15.08.1991 ve öncesi 15 Yıl-3600 Prim Gün  15 Yıl-3600 Prim Gün    15 Yıl-3600 Prim Gün      
06.08.1991-05.08.1994  15 Yıl-3600 Prim Gün 15 Yıl-3680 Prim Gün 16 Yıl-3760 Prim Gün  
06.08.1994 - 05.08.1997  15 Yıl-3600 Prim Gün 16 Yıl-3760 Prim Gün  17 Yıl-3920 Prim Gün      
06.08.1997-05.08.2000  15 Yıl-3600 Prim Gün 17 Yıl-3840 Prim Gün   18 Yıl-4080 Prim Gün   
06.08.2000-05.08.2003  15 Yıl-3600 Prim Gün 17 Yıl 8 Ay 3920 Prim     19 Yıl-4240 Prim Gün 
05.08.2003-30.09.2008 15 Yıl-3600 Prim Gün 18 yıl-4000 Prim Gün 20 Yıl-4400 Prim Gün    

2008 ve Sonrası için Engelli Emeklilik Şartları

İşe Başlama Tarihi 1. Derece (%60 ve üzeri)2. Derece (%50-59) 3. Derece (%40-49) 
05.08.2003-30.09.200815 Yıl 3600 Prim Gün  18 Yıl 4000 Prim Gün20 Yıl 4400 Prim Gün
01.01.2015 ve sonrası 15 Yıl-3960 Prim Gün 16 Yıl-4320 Prim Gün18 Yıl-4680 Prim Gün

Bu tablolar, engellilik derecesine ve sigorta başlangıç tarihine göre engelli emeklilik için gerekli olan sigortalılık süresi ve prim gün sayısını özetlemektedir. Engellilik derecesi %80 ve üzerinde olan bireyler için çoğu dönemde 3600 gün prim ve 15 yıl sigortalılık süresi yeterlidir. Engellilik oranı düştükçe, gerekli olan sigortalılık süresi ve prim gün sayısı artmaktadır. 

Yüzde 40 Engelli Emeklilik Şartları 

2008 öncesi işe başlayanların yüzde 40 engellilik oranıyla emekli olabilmesi için genellikle 15-20 yıl sigortalılık ve 3600-4400 prim günü gerekir. 2008 sonrası işe başlayanlar da ise bu süreler 18-20 yıldır ve prim günleri 4400-4680 arasında değişebilir. Bu şartlar, engellilik oranının resmi olarak belgelenmesi ve gerekli prim gün sayısının ödenmesi koşuluyla geçerlidir. İşe başlama tarihlerine göre değişim oranları hakkında ayrıntılı bilgiye yukarıdaki tablonun incelenmesi ile ulaşılabilir. 

Yüzde 50 Engelli Emeklilik Şartları 

Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı gibi yüzde 50 engelli emeklilik şartları, 2008 öncesi ve sonrası dönemlere göre değişir. 2008 öncesi işe başlayanlar genellikle 15-18 yıl sigortalılık ve 3600-4000 prim günü ile emekli olabilir. 2008 sonrası işe başlayanlar için ise bu süreler 16-18 yıl ve prim günleri 4000-4320 arasında değişebilir. 

Yüzde 60 Engelli Emeklilik Şartları 

Yüzde 60 engelli emeklilik şartları,  2008 öncesi ve sonrası işe başlayanlar için genellikle 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günüdür. 01.01.2015 ve sonrası işe başlayanlar için bu süre 15 yıl sigortalılık ve 3960 prim günüdür. Dolayısıyla yüzde 60 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler için emeklilik şartları, işe başlama tarihleri ile bağlantılıdır. 

engelli-emeklilik

Rapor Durumuna Göre Engelli Emekliliği 

Rapor durumuna göre engelli emekliliği, engelli bireylerin emeklilik haklarının, aldıkları sağlık raporunun durumuna göre belirlenmesini ifade eder. Engelli bireylerin emeklilik başvurusunda bulunabilmeleri için, engellilik durumlarını resmi olarak belgeleyen bir sağlık raporuna ihtiyaçları vardır. Bu rapor, engelliliğin derecesini, süresini ve çalışma kapasitesine olan etkisini belirler.

Süresiz Engelli Raporu ile Emeklilik 

Süresiz engelli raporu ile emeklilik, bireyin engel durumunun kalıcı olduğunu ve çalışma hayatına devam edemeyeceğini gösterir. Bu rapora sahip bireyler, belirli bir prim gün sayısını doldurduklarında ve gerekli sigortalılık süresini tamamladıklarında erken emeklilik hakkı kazanabilirler. Süresiz rapor alan bireyler, belirli hak ve yardımlardan yararlanmak için raporlarını yeniden değerlendirme ihtiyacı olmadan sürekli olarak kullanabilirler.

Sürekli Engelli Raporu ile Emeklilik 

Sürekli engelli raporu ile emeklilik, bireyin engellilik durumunun değişmeyeceğini ve sürekli olduğunu belirtir. Bu rapor, bireyin erken emeklilik şartlarını yerine getirmesi durumunda emeklilik hakkı kazanmasını sağlar. Sürekli rapor alan bireylerin belirlenen süre sonunda raporlarını yeniden değerlendirmeleri gerekebilir.

Süresiz Engelli Raporu ve Sürekli Engeli Raporu Arasındaki Fark Nedir?

Sürekli engellilik raporu, bireyin durumunun kalıcı olduğunu ifade eder ve genellikle iyileşme ihtimali olmayan veya zamanla değişmeyecek sağlık koşulları için verilir. Bu rapor, engelli bireyin durumunu ve ona tanınan hakları uzun süreli olarak belgeler. Ancak belirli aralıklarla yeniden değerlendirme gerektirebilir. 

Süresiz engellilik raporu ise adından da anlaşılacağı üzere, herhangi bir yeniden değerlendirme olmaksızın sürekli geçerli olan bir belgedir. Bu rapor, bireyin sağlık durumunun kesinlikle değişmeyeceği ve iyileşme ihtimalinin olmadığı durumları ifade eder. Engelli bireyin hak ve yardımlardan sürekli olarak ve herhangi bir ek değerlendirme gerektirmeksizin faydalanabilmesini sağlar.

Eyt Engelli Emeklilik Şartları Nelerdir?

Engelli bireylerin EYT kapsamında emeklilik şartları şunlardır:

  • Engellilik Oranı: %40 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler, engelli emekliliği için başvurabilir.
  • Sigortalılık Süresi ve Prim Gün Sayısı: Engellilik oranı arttıkça gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısı azalır.
  • Yaş Şartı: Engelli bireyler için yaş şartı, engellilik oranına ve sigortalılık süresine bağlı olarak daha esnek olabilir.

Sigorta Türüne Göre Şartlar

Farklı sigorta türlerine göre belirlenen emeklilik şartları, sigortalının çalışma koşulları, prim ödeme süreleri ve sigorta türüne göre değişiklik gösterir. Her sigorta türü, bireylerin yaşam tarzlarına ve çalışma şartlarına uygun esneklikler ve avantajlar sunar. Bu nedenle, emeklilik planlaması yaparken, seçilen sigorta türünün getirdiği şartların iyi anlaşılması ve buna göre bir yol haritası belirlenmesi önemlidir.

Engelli Memurlarda Emeklilik

Engelli memur emeklilik şartları, engellilik derecesi ve hizmet yılına göre farklılık gösterir. Genellikle, daha düşük bir hizmet yılı ve prim günü ile emeklilik hakkı elde edebilirler. Bu, engelli memurların erken yaşta emekli olmalarını sağlar.

Bağkurlu ve 4b Sigortalı Olanlarda Engelli Emeklilik

Bağkurlu ve 4b sigortalı engelli bireyler, engellilik derecelerine göre farklı emeklilik şartlarına tabidirler. Daha düşük prim gün sayısı ve sigortalılık süresi ile emekli olabilirler. Engellilik oranı yüksek olan bireyler, daha erken emekli olabilirler.

Engelli Annelere Emeklilik Şartları

Engelli anneler için emeklilik şartları, engellilik derecelerine ve sigortalılık sürelerine göre belirlenir. Engellilik oranı yüksek olan anneler, daha az prim günü ve kısa sigortalılık süresi ile emeklilik hakkı kazanabilirler. Engelli annelerine emeklilik imkanı sunulması, engelli annelerin yaşam koşullarını ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak onlara kolaylık sağlar. 

Engelli Çocuğu Olan Annelere Emeklilik Şartları

Engelli çocuğu olan anneler, çocuklarının bakımı için özel emeklilik şartlarından yararlanabilirler. Engelli çocuğu bulunan anneler için erken emeklilik imkanı, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında özel bir düzenlemeyle sağlanmaktadır. 

Bu düzenleme, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren geçerli olup, annelerin çalışma sürelerine, engelli çocukları için ek hizmet süresi eklenmesini öngörür. Bu eklenen süre hem toplam prim gün sayısına katkıda bulunur hem de emeklilik yaşının düşürülmesine olanak tanır.

Bu haktan yararlanmak için annenin sigortalı bir işte çalışması, engelli bir çocuğa sahip olması, engelli raporu ve dilekçe ile Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvuruda bulunması gerekir. Bu düzenleme, engelli çocukların bakımıyla ilgili ek yükü hafifletmeyi ve annelere erken emeklilik yoluyla destek olmayı amaçlamaktadır.

Sık Sorulan Sorular 

Engelliler Nasıl Emekli Olur?

Engellilerin, emekli olabilme kriterleri engellilik derecesi, sigortalılık süresi  ve prim gün sayısı gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir.  Genellikle %40 ve üzeri engellilik derecesine sahip olanlar emeklilik için başvurabilir. Sürekli veya süresiz engelli raporuna sahip bireyler de belirli bir prim ve sigortalılık süresini tamamladıklarında erken emekli olabilirler.

Hiç Çalışmayan Engelli Anneleri Emekli Olabilirler Mi? 

Evet, hiç çalışmayan engelli anneleri gerekli prim gün sayısını doldurmaları ve SGK'dan engelli raporu almaları halinde emekli olabilirler. Ancak, prim gün sayısı ve engellilik oranı gibi şartlar SGK tarafından belirlenir ve bu şartların sağlanması gerekmektedir.

Engelli Çocuğu Olan Annenin Emeklilik Hesaplaması Nasıl Yapılır? 

Engelli çocuğu olan annenin emeklilik hesaplaması, çocuğun engel durumu ve annenin sigortalılık süresine göre yapılır. Buna göre emeklilik için gerekli olan prim gün sayısı ve yaş şartları belirlenir.

Engelli Emekli Maaşı İle Normal Emeklilik Arasındaki Fark Nedir? 

Engelli emekli maaşı, engellilik oranına göre belirlenir ve genellikle normal emeklilik maaşından daha yüksek olabilir. Engelli emeklilik maaşı, engelliliğin derecesine göre farklılık gösterirken, normal emeklilik maaşı çalışma süresi ve kazanç miktarına göre hesaplanır.

Engelli Emeklilik Başvurusu Kaç Günde Sonuçlanır? 

Engelli emeklilik başvurusunun sonuçlanma süresi genellikle ilk 1 aydır. Ancak bu süre SGK'nın iş yüküne ve başvurunun karmaşıklığına göre değişebilir.

Engelli Emeklilik ve Malulen Emeklilik Arasındaki Fark Nedir? 

Engelli emeklilik, engellilik oranına göre belirlenirken, malulen emeklilik çalışma gücünün en az %60'ını kaybetmiş kişilere verilir. Her iki durumda da erken emeklilik hakkı sağlanır, ancak malulen emeklilikte gerekli sağlık kriterleri daha katıdır.

Etiketler: Emeklilik

Yazar: TeklifimGelsin